Quạt tản nhiệt 12V/24V dùng nguồn nào? Cấp sai điện áp có sao không

Quạt tản nhiệt DC 12V hay 24V cần đúng một nguồn điện một chiều cùng cấp điện áp: adapter 12V hoặc 24V cho một quạt lẻ, hoặc nguồn tổ ong Mean Well dòng LRS/RS 12V/24V khi chạy nhiều quạt trong tủ điện. Cấp sai điện áp làm quạt cháy cuộn dây hoặc chạy yếu, nên bước đầu tiên luôn là đọc nhãn điện áp định mức trên thân quạt.

Quạt tản nhiệt 12V dùng nguồn nào?

Quạt 12V dùng nguồn DC 12V, quạt 24V dùng nguồn DC 24V, đúng điện áp ghi trên nhãn. Với một quạt lẻ thì adapter 12V hoặc 24V là đủ. Với tủ điện có nhiều quạt, bạn dùng nguồn tổ ong Mean Well LRS/RS 12V hoặc 24V để cấp chung cho cả cụm từ một thanh nguồn.

Quạt DC brushless có dải điện áp làm việc quanh giá trị định mức, không cố định một mức. Quạt dòng 12V chạy ổn trong khoảng 6.0V đến 13.2V; quạt dòng 24V chạy trong khoảng 12.0V đến 26.4V. Nguồn cấp phải nằm gọn trong dải này: thấp hơn thì quạt yếu, cao hơn trần là vùng quá áp gây hỏng. Vì vậy nguồn 12V danh định là lựa chọn an toàn cho quạt 12V, không phải nguồn 15V hay 24V.

Cấp sai điện áp cho quạt DC có sao không?

Có, và hậu quả nặng. Cắm quạt 12V vào nguồn 24V thường làm cháy cuộn dây trong thời gian ngắn vì 24V vượt xa trần làm việc 13.2V của quạt 12V. Ngược lại, cấp 12V cho quạt 24V thì quạt chạy yếu hoặc không đủ điện áp để khởi động vòng quay.

Khi quá áp, dòng qua cuộn dây và mạch điều khiển tăng vọt, cách điện nóng lên rồi hỏng vĩnh viễn, không phải lỗi tạm thời cắm lại là chạy. Lỗi này không chỉ xảy ra với cặp 12V và 24V: cấp 12V cho một quạt 5V cũng cháy sau vài phút. Nguyên tắc chung là điện áp nguồn không được vượt trần dải làm việc của quạt.

An toàn: luôn ngắt nguồn trước khi đấu dây quạt, đọc điện áp định mức trên nhãn thân quạt và đối chiếu với điện áp ra của nguồn. Đừng suy đoán điện áp theo màu dây hay theo kích thước quạt.

Chọn công suất nguồn cho quạt theo dòng thế nào?

Bạn cộng dòng điện của tất cả các quạt ở chế độ chạy tối đa, rồi chọn nguồn có dòng dư ra khoảng 30-40% để nguồn chỉ tải quanh 60-70%. Dòng của từng quạt lấy theo datasheet, không đoán theo cỡ khung. Bảng dưới là dòng thực của vài dòng quạt Mean Well để bạn hình dung mức chênh lệch.

Ví dụ tủ có 4 quạt CHA8012BX-25B chạy 12V: dòng tối đa mỗi con 0.30A, tổng 4 x 0.30A = 1.2A. Bạn chọn nguồn 12V có dòng ra tối thiểu khoảng 2A để nguồn chỉ gánh khoảng 60% tải, tức nguồn tổ ong 12V loại vài chục W trở lên. Con số dòng lấy từ datasheet, còn hệ số dự phòng 60-70% là quy tắc thiết kế thông thường, ước tính chứ không phải thông số hãng. Với quạt dòng lớn như CHT8012BX-W38C (tối đa 4.29A một con) thì công suất nguồn phải lớn hơn hẳn, cần tính kỹ.

Chỉ có sẵn nguồn 24V thì chạy quạt 12V thế nào?

Bạn không cắm thẳng quạt 12V vào nguồn 24V. Có hai cách đúng: thay bằng quạt 24V để dùng luôn nguồn sẵn có, hoặc thêm một bộ hạ áp DC-DC (buck converter) hạ 24V xuống 12V rồi mới cấp cho quạt 12V. Bộ hạ áp phải đủ dòng cho tổng số quạt.

Nếu hệ thống của bạn đang chạy một thanh nguồn 24V cho nhiều thiết bị và chỉ cần thêm vài quạt, dùng bộ hạ áp DC-DC là gọn. Nhưng khi cả cụm quạt đều là 12V và số lượng nhiều, lắp riêng một nguồn tổ ong 12V thường đơn giản và ổn định hơn là kéo một bộ hạ áp công suất lớn.

Nên dùng nguồn tổ ong hay adapter cho quạt DC?

Một hoặc hai quạt lẻ, công suất nhỏ thì adapter 12V/24V là đủ và tiện. Nhiều quạt lắp trong tủ điện thì nên dùng nguồn tổ ong Mean Well dòng LRS/RS 12V hoặc 24V: cấp chung một thanh nguồn, dòng dư dồi dào, bắt vít chắc chắn trong tủ và dễ đi dây gọn.

Nguồn tổ ong cũng thuận cho việc mở rộng: khi thêm quạt, bạn kiểm lại tổng dòng có còn nằm trong khoảng 60-70% công suất nguồn hay không, thay vì phải mua thêm nhiều adapter rời. Về cách tính công suất chi tiết theo tải và tính đúng dòng dự phòng, bạn tham khảo hướng dẫn chọn công suất nguồn tổ ong theo tải. Danh mục quạt DC 12V/24V chính hãng xem tại danh mục quạt DC Mean Well, còn toàn bộ dòng quạt làm mát nằm ở trang danh mục quạt tủ điện Mean Well.

Kết luận

Quạt DC dùng nguồn đúng điện áp là quy tắc số một: 12V cho quạt 12V, 24V cho quạt 24V, giữ trong dải làm việc 6.0-13.2V hoặc 12.0-26.4V. Cộng dòng các quạt rồi chọn nguồn dư 30-40%; nhiều quạt thì ưu tiên nguồn tổ ong. Nguồn 12V/24V dùng chung lớp điện áp với quạt DC được nói kỹ trong bài nguồn tổ ong 12V/24V cho LED dây, còn danh mục nguồn tổ ong Mean Well là nơi Đại Lý Mean Well để sẵn model LRS/RS chính hãng. Cần chọn nguồn theo đúng cụm quạt của bạn, liên hệ Đại Lý Mean Well để kỹ thuật tư vấn miễn phí.